Ameryka do lamusa?

Nieco inny punkt widzenia na polską politykę zagraniczną, przedstawiający Rosję jako państwo dbające o swą rację stanu, a niekoniecznie kierujące się spadkiem po NKWD, KBG, Stalinie i Berii, jak mu to przypisują niektórzy “patryjoci”. Artykuł w gruncie rzeczy bardzo pesymistyczny, przedstawiający Polskę jako państwo nic nie znaczące, zdane na łaskę i niełaskę obcych mocarstw. Czy jest to wizerunek prawdziwy, niech osądzą czytelnicy. – Admin. 

*                                  *                                          *

W publicystycznych publikacjach można zaobserwować jakieś znużenie, a nawet głębokie zniechęcenie niektórych naszych komentatorów do idei strategicznego sojuszu polsko-amerykańskiego; zauważyć także należy niezadowolenie z bieżącej polityki anglo-saskiej (o ile taka istnieje?) w stosunku do regionu Europy Środkowo-Wschodniej, w ty głównie do Warszawy. Stanom Zjednoczonym zarzuca się przede wszystkim odstąpienie od idei popierania państw tak zwanego Międzymorza na rzecz poprawienia relacji Waszyngtonu z Moskwą. Ogólnie są to uwagi na ogół ze wszech miar słuszne, ale za przyczyną jakiegoś emocjonalnego rozchwiania, niektórzy w swoich na ten temat spekulacjach, posunęli się zdecydowanie za daleko i to na pozycje, które można nazwać utopijnymi. Przypatrzmy się więc sprawie.

Polska a globalne interesy Ameryki

Upadek wiary w USA jest najprawdopodobniej bezpośrednim skutkiem zbytniej nadziei w jej emocjonalne przywiązanie do Polski. Niektórzy więc naiwnie uwierzyli – zwłaszcza za czasów prezydentury Lecha Kaczyńskiego – że relacje między nami a nimi są oparte o coś więcej niż amerykańska gra interesów, nakazująca traktowanie partnerów tylko i wyłącznie w kontekście szerszej światowej gry mocarstw, bez zbędnego ich zabarwiania historycznym sentymentalizmem. Stąd mylne przeświadczenie, że Stany pozostaną w trwałej i nieprzemijającej konfrontacji z Rosją, co spowoduje ich zdeterminowanie w budowaniu polskiej regionalnej potęgi odgradzającej, przy udziale głównie Ukrainy Juszczenki, Rosję od Unii Europejskiej.

Takie rachuby nasiliły się w czasach gdy poprzednia waszyngtońska administracja lansowała pomysł na rakietową tarczę z głównym udziałem naszego kraju oraz Czech. Praga jednak w tamtym dziejowym momencie przyjmowała wszystko z fatalistycznym dobrodziejstwem inwentarza, zgodnie z czeskim pragmatyzmem, wynikającym z trzeźwej oceny własnego znaczenia. Polska natomiast ewidentnie dała się Amerykanom podpuścić, rozpoczynając niepotrzebną grę cechującą antyrosyjskiego radykała i nieprzejednanego zelotę. Tymczasem USA już wtedy najprawdopodobniej dobrze wiedziały, że sprawa antyrakiet jest tylko sztuczką, która ma Rosję doprowadzić do większej uległości, lecz nie do upadku, na co liczyli warszawscy prometeiści. Bush całkiem po prostu, używając do tego naiwnych Polaków, budował pozycję swojemu następcy, by ułatwić jemu pertraktacje z Putinem, przez pozorowanie dużych ustępstw kosztem Rzeczpospolitej. W sam raz tak jakoś wypadło, że to na prezydenta Obamę spadł obowiązek podsumowania pewnego etapu w relacjach jego kraju z Rosjanami. Interesy Polski zostały, zgodnie ze starą zasadą mocarstw, położone na pertraktacyjnym stole i gracze wylicytowali w sam raz to, co wynikało z aktualnego ich położenia. I taki jest koniec niepotrzebnych złudzeń, co do mocarstwowego znaczenia Polski w naszym regionie i specjalnego statusu stosunków ze Stanami. Pozostał tylko nadmierny żal.

Amerykę trzeba było popierać, bo nie mieliśmy alternatywy, ale z większym dystansem do jej oczekiwań, bardziej może w czeskim stylu. Należało starać się uzyskać jej militarną, choćby symboliczną, obecność na Ziemiach Zachodnich, jako końcowy efekt tej rozgrywki. I to wszystko, co realnie mogliśmy osiągnąć. A tak pozostały symbole oraz puste gesty, bez rzeczywistego znaczenia. Stany Zjednoczone z Moskwą zawsze się bowiem w końcu dogadają, gdyż spojrzenie na mapę determinuje ich zachowanie. Zbyt wiele trosk i problemów ich łączy, a w sam raz nasze miejscowe aspiracje są tu bez większego znaczenia. Takie są bowiem realia.

Druga strona medalu

Ale jest i też tak zwana druga strona owego medalu. Na gruncie naiwnego rozczarowania do polityki amerykańskiej pojawia się – w polskim wydaniu – koncepcja budowania strategicznego sojuszu rosyjsko-europejskiego (niemieckiego), swoim ostrzem skierowanego zasadniczo przeciwko Stanom Zjednoczonym. Rozważmy, co to dla nas może oznaczać? Wyłącznie – jak się zdaje – śmierć i to nieodwracalną, bez możliwości politycznego zmartwychwstania.

Gdyby między zachodnim Atlantykiem a Pacyfikiem powstała wspólna przestrzeń militarno-gospodarcza, co czeka Polskę, gdy do surowcowo-geostrategicznych możliwości Rosji doda się niemiecką gospodarkę i ich organizację życia, kto się ostanie? Z całą pewnością nie Warszawa. Skutkiem takiego światowego rozstrzygnięcia nie będzie bowiem kondominium niemiecko-rosyjskie rozciągnięte nad Środkową Europą, lecz całkowite podporządkowanie tego obszaru niemieckiej polityce. Moskwa w zamian za to otrzyma technologię i prawo ekspansji w kierunku południowego Kaukazu, może też Bliskiego Wschodu oraz Azji Centralnej. Znakomite rozwiązanie. Tylko wówczas Stanom pozostanie Ameryka Łacińska, zaś Chinom, co najwyżej Tybet. Kto się na to zgodzi? I czy w ogóle powyższe myślenie jest realistyczne? Chyba jednak nie? Głównie dlatego, że Rosjanie przeciwnie niż wielu Polaków nie są samobójcami. To jednak właśnie oni będą decydowali o końcowych geopolitycznych ułożeniach. Głównie dlatego, że są w takim komfortowym położeniu, iż każdy ze światowych graczy zawsze do czegoś ich potrzebuje. Odnosi się to zarówno do Stanów, jak i do Chin oraz Europy. Skoro los dał im takie możliwości dużego wyboru to z pewnością z nich skorzystają. Wraz z nasilaniem się ogólnoświatowych konfliktów, Rosja w końcowym rezultacie wybierze strategiczny pakt ze Stanami. Moskwa uczyni tak z kilku zasadniczych przyczyn: Ameryka to przede wszystkim najbezpieczniejszy wybór, o ile w międzynarodowych stosunkach w ogóle coś może być pewne. Amerykanie i tak odstąpią im i Kaukaz, i Kazachstan z przyległościami. Poza tym jest jeszcze coś istotniejszego: Pekin. Chiny w równym stopniu zagrażają jednym i drugim.

Ale co ważniejsze: owo niebezpieczeństwo należy oszacować jako śmiertelne. Unia Europejska nigdy w stosunkach z Moskwą nie zrównoważy możliwości Waszyngtonu. Generalna porażka polityki amerykańskiej polega na tym, że na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat nie zdołała doprowadzić do zbrojnego konfliktu Rosji z Chinami. Teraz Kreml zacznie to dyskontować, ale zawsze trzymając się zasady, że należy wystrzegać się izolacji, a w konsekwencji osamotnienia.

Wnioski

Jeśli w istocie taki okaże się bieg spraw, to wytyczne polskiej polityki winny brzmieć następująco: przede wszystkim spór amerykańsko-rosyjski jest drugorzędny i w związku z tym swoich koncepcji politycznych nie należy budować na założeniu, że ów konflikt jest trwały oraz nieprzezwyciężony. W takich okolicznościach musimy przestać miotać się między Moskwą a Berlinem i zrezygnować ze swoich uroszczeń względem Białorusi oraz Ukrainy. W rezultacie porozumienia rosyjsko-amerykańskiego i tak coś tam nam w ramach pakietu przyznają. W innym przypadku-nigdy! Jeżeli Zachód może mieć tylko jednego lidera, będą nimi Stany Zjednoczone – nie zaś Unia Europejska z decydującą pozycją Niemiec. Dlatego trzeba koniecznie wytrzymać ciśnienie chwili i odejść od niebezpiecznych urojeń na temat bloku państw od Paryża po Władywostok. Znany francuski prezydent-generał mógł do tego nawoływać, przede wszystkim dlatego, że było to nierealistyczne, a zatem jego słowa pozbawione były wówczas konsekwencji, o czym sam zresztą dobrze wiedział. Teraz jest jednak inaczej.

Antoni Koniuszewski

http://sol.myslpolska.pl