Dziennik gajowego Maruchy

"Blogi internetowe zagrażają demokracji" – Barack Obama

Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945 (cz. 4)

Posted by Marucha w dniu 2015-06-27 (Sobota)

Bandera 2 mem2.4 Straty polskie

Straty polskie w wyniku terroru i ludobójstwa ukraińskiego w latach 1939-1945 – próba szacunku całości.

W latach 1939-1945 Ukraińcy dokonali 676 oraz niesprecyzowaną liczbę (+?) aktów terroru wobec Polaków, polegających na pobiciach, próbach zabójstw, rewizjach, rabunku mienia, „aresztowaniach” i przesłuchiwaniach dokonywanych przez upowców i policjantów ukraińskich, wymuszaniu świadczenia podwód, podpaleniach, niszczeniu polskiego mienia i prób napadów na osiedla polskie (Tab. 3). Ustalona liczba jest tylko „wierzchołkiem góry lodowej”.

Napadów na Polaków ze skutkami śmiertelnymi, tj. na pojedyncze osoby lub rodziny, jak i na całe miejscowości, w których żyli Polacy, dokonano 3259 oraz niesprecyzowaną ich liczbę (+?). W liczbie tej znajdują się wielokrotne napady dokonywane w tej samej miejscowości w różnym czasie (Tab. 4).

Liczba osób, które zginęły w określonym, choćby w przybliżeniu, czasie i miejscu (np. na terenie powiatu), i gdzie liczba zamordowanych dla wykazanych w pracy zdarzeń jest podana, wynosi co najmniej 36 543-36 750 Polaków (Tab. 5).

Rzeczywista liczba zamordowanych jest wyższa i według naszego szacunku wynosi 50 000-60 000 osób. W rzeczywistej liczbie zamordowanych mieszczą się:
I. liczba zamordowanych Polaków ustalona dla wykazanych w pracy zdarzeń (tj. 36 543-36 750 osób);
II. liczba szacowana.

W liczbie szacowanej (II) znajdują się: 1) ofiary z miejscowości, dla których tylko częściowo ustalono liczbę zamordowanych Polaków (… +?); 2) ofiary z miejscowości, w których zginęła niewiadoma liczba Polaków (?); 3) ofiary z miejscowości, z których los Polaków jest nieznany (zob. Rys. 6).

Nacjonaliści ukraińscy dążyli do wymordowania Polaków na całym obszarze Wołynia, w miejscach, w których żyli i w miejscach, w których znaleźli się w wyniku jakichkolwiek okoliczności. Polacy byli mordowani w jednostkach administracyjnych, gdzie żyły jedna-dwie rodziny i w skupiskach, gdzie żyło kilkuset Polaków, a także we wsiach ukraińskich, przez które np. przejeżdżali.

W związku z rozproszeniem ludności polskiej na Wołyniu najwięcej było jednostek administracyjnych, w których zamordowano do 10 osób – tj. co najmniej 913. W 33 jednostkach zginęło od 101-150 osób, w 16 jednostkach – od 151-200 osób, w 12 jednostkach – od 201-450 osób i w 5 jednostkach wymordowano ponad 450 osób (Tab. 9). Wymienione liczby odnoszą się do jednostek administracyjnych, co do których uzyskano informacje o liczbie ofiar, nawet niepełne.

Polacy byli mordowani przez nacjonalistów ukraińskich w co najmniej 1721 jednostkach administracyjnych najniższego szczebla przedwojennego podziału administracyjnego (Tab. 6). Dla tych jednostek liczba ofiar albo została ustalona, jak się wydaje ostatecznie, albo liczba ta jest niepełna, albo jest nieznana, choć istnieją informacje o samym fakcie mordu. Natomiast losy Polaków z 1787 jednostek administracyjnych, w których zamieszkiwali, nie są w ogóle znane (Tab. 10). Dla 252 jednostek administracyjnych liczba ofiar jest ustalona częściowo (… +?), natomiast nie udało się uzyskać informacji o liczbie ofiar w 140 jednostkach administracyjnych (?) (Tab. 10).

Liczba zamordowanych = 36 543 – 36 750 + ? = 50 000 – 60 000 Polaków.

? zamordowani z miejscowości o częściowo ustalonej liczbie ofiar
? zamordowani z miejscowości o nieznanej liczbie ofiar
? zamordowani z miejscowości o nieznanym losie Polaków

Tabela 5. Liczby Polaków zamordowanych przez OUN-UPA i policjantów ukraińskich w latach 1939-1945*.

* Liczby ustalone na podstawie wykorzystanych źródeł – dane niepełne.
** „+?” oznacza liczbę niesprecyzowaną, oprócz liczby ustalonej, wynikającą z materiału źródłowego.
1 W tym 3 osoby z całkowicie wymordowanych rodzin polsko-ukraińskich.
2 W tym 277 osób z całkowicie wymordowanych rodzin polsko-ukraińskich i 2 rodziny polsko-czeskie.
3 W tym 23 osoby z całkowicie wymordowanych rodzin polsko-ukraińskich.
4 W tym 303 osoby z całkowicie wymordowanych rodzin polsko-ukraińskich.
5 W tym 221 Polaków zamordowanych przez policjantów ukraińskich.
6 W tym 131 osób zamordowanych przez policjantów ukraińskich.

Ofiarami ludobójstwa ukraińskiego na Wołyniu była głównie ludność wiejska, stanowiąca większość żyjących na Wołyniu Polaków. Oprócz rolników, którzy stanowili dziewięćdziesiąt kilka procent ofiar, udało się wyłonić 14 grup społecznych i zawodowych, odnośnie do których liczby zamordowanych są podane w Tab. 12. I tak np. zamordowanych zostało 16 duchownych katolickich, co najmniej: 80 właścicieli ziemskich z rodzinami, 643 fornali i innych fizycznych pracowników majątków z rodzinami, 123 nauczycieli, 85 pracowników leśnictwa.

Oprócz strat ludzkich UON-UPA dokonała spustoszeń materialnych, których celem było usunięcie śladów polskiej obecności 52. Palono i niszczono domy prywatne, obiekty publiczne, jak szkoły, domy ludowe, oraz obiekty sakralne 53. Wycinano sady.

Pominąwszy rozgrabione mienie ruchome, wielkość strat w nieruchomościach nie była przedmiotem badań historyków i ekonomistów i nie została ani wyrażona np. w liczbie zniszczonych i utraconych gospodarstw, ani oszacowana wartościowo. Również w naszej pracy nie podjęliśmy żadnej próby określenia wielkości strat materialnych. W tym zakresie możemy tylko wymienić zniszczonych lub spalonych co najmniej: 58 kościołów, 27 kaplic oraz 163 majątki ziemskie z dworami i zabudowaniami gospodarczymi (a nawet obiektami przemysłowymi, jak np. gorzelnie), z czego część było zabytkami kultury polskiej (Tab. 14 i 15).

W materiałach konspiracyjnych znajdujemy różne liczby zamordowanych przez nacjonalistów ukraińskich Polaków, dotyczące jedynie ofiar 1943 roku: w materiale Delegatury Rządu (z października 1943 r.) – gdy wyraźnie nie posiadano jeszcze pełnego rozeznania w tym zakresie – liczbę zamordowanych w 1943 r. Polaków określa się na 15 000 54; w późniejszym materiale Delegatury (kwiecień 1944 r.) wymienia się liczbę 50 000 55. Natomiast w lutym 1944 r. w opracowaniu Komendy AK Lwów mówi się o 70 000 wymordowanych Polaków 56.

Rzuca się wprost w oczy, że ten ogólny szacunek przedstawiany już wówczas w dokumentach przez polskie władze podziemne, jest potwierdzony obecnie olbrzymią ilością zebranych faktów, często z najdrobniejszymi szczegółami, w przeogromnym materiale źródłowym wykorzystanym w tej pracy. Tymczasem wówczas były to oczywiście jedynie prowizoryczne szacunki, gdyż według cytowanego już wyżej oświadczenia BiP-u Okręgu AK Wołyń, statystyk nikt nie prowadził, bo nie było po temu żadnych warunków.

Działała grupa ludzi podziemia w morzu wrogów, ludzi działających nielegalnie w różnych kierunkach, bez wystarczających funduszy, przy braku łączności z poszczególnymi rejonami Wołynia i możliwości bezpiecznego podróżowania – ludzi, którzy pracowali w warunkach szczególnych, wojennych i specyficznie wołyńskich. Zbierane od uchodźców informacje o stratach polskich (liczbie zamordowanych osób w określonych miejscowościach) były więc fragmentaryczne.

Ale mimo to materiały podziemia są bardzo wartościowe, bowiem nawet tylko na samej ich podstawie, tj. opisów dokonywanych mordów, wyłania się jednoznacznie następujący obraz działania nacjonalistów ukraińskich wobec ludności polskiej: bezwzględne i planowe dążenie do wymordowania wszystkich Polaków żyjących na Wołyniu, na całym jego obszarze – od kołyski po stojących nad grobem, w tym celu posługiwanie się różnorakimi podstępami, które miały zapewnić skuteczniejszą eksterminację, stosowanie wobec swych ofiar niezależnie od wieku i płci, czy stanu zdrowia, okrucieństw, dokonywanie mordów pod jawnie głoszonymi hasłami wyniszczenia Polaków co do jednego i „Ukrainy tylko dla Ukraińców” – a więc działania, które kwalifikuje się jako szczególnie przestępcze ludobójstwo (por. Przedmowa).

Wspomniane materiały konspiracyjne (raporty, sprawozdania i opracowania analityczne AK i Delegatury Rządu) uświadamiają również najpierw powszechną bezbronność Polaków wobec eksterminacji, a potem słabość zorganizowanej obrony w stosunku do sił ukraińskich i ich działań.

Tabela 11. Napady na obiekty sakralne z wiernymi w latach 1943-1944.

1 Dotyczy napadów, podczas których zginęły osoby na terenie obiektu sakralnego (kościoła, klasztoru).
2 Dzięki skutecznej obronie. Podczas napadów na niektóre z wymienionych obiektów zginęły osoby poza nimi (np. w okolicznych domach).
3 Wykaz nie zawiera kościoła w Koniuchach (paw. Horochów), gdzie napadu na kościół nie było, lecz zamordowani zostali ludzie przed kościołem.

Tabela 12. Wybrane grupy społeczne i zawodowe-ofiary zbrodni nacjonalistów ukraińskich w latach 1939-1945.

* Liczby ustalone na podstawie wykorzystanych źródeł – dane niepełne.
** „+?” oznacza liczbę niesprecyzowaną, oprócz liczby ustalonej, wynikającą z materiału źródłowego.

Tabela 13. Rodziny mieszane narodowościowo – ofiary zbrodni nacjonalistów ukraińskich w latach 1942-1945*.

* Liczby ustalone na podstawie wykorzystanych źródeł – dane niepełne.
1 Liczby obejmują członków rodzin narodowości polskiej i ukraińskiej oraz wspólne dzieci.
2 Większość sprawców zbrodni spośród członków rodziny działała pod przymusem OUN-UPA.

Tabela 14. Spalone i zniszczone przez OUN-UPA kościoły i kaplice.

* Pełniące funkcję kościołów parafialnych.

Tabela 15. Spalone i zniszczone majątki przez OUN-UPA*.

* Liczby ustalone na podstawie wykorzystanych źródeł – dane niepełne.
1 Niektóre były obiektami zabytkowymi.

Skomentowania wymaga stosunek ukraińskich historyków do badań zbrodni popełnionych na Polakach przez Ukraińców. Typowym przykładem będzie stanowisko zaprezentowane przez nich na polsko-ukraińskich seminariach organizowanych przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej i Związek Ukraińców w Polsce, gdzie ukraińscy historycy różnymi sposobami usiłują umniejszyć zbrodnie OUN-UPA przez podważanie polskich ustaleń i „wykazywaniem” nie mających miejsca utrat ukraińskich z rąk polskich.

Np. Iwan Kiczyj najpierw podważa liczbę wymordowanych Polaków w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w powiecie lubomelskim ustaloną przez stronę polską, twierdząc, że tylu Polaków w ogóle tam nie mieszkało; następnie przytacza wyniki badań „krajoznawcy” Jarosława Caruka, który – zbierając relacje od miejscowych Ukraińców – „ustalił” liczbę 836 zamordowanych przez Polaków Ukraińców w rejonie włodzimierskim i 673 w rejonie uściłuskim 57.

Dla tych fabrykacji i krętactw nie ma żadnego uzasadnienia w dobrze rozpoznanych wydarzeniach. Można by się w tych warunkach wręcz domyślać, że w sytuacji, gdy niemal każda rodzina ukraińska w tym rejonie miała kogoś zaangażowanego w mordy Polaków (choćby wśród dalszych krewnych), podejmuje się obecnie rozpaczliwą próbę budowania całkowicie fałszywego obrazu dotyczącego rozmiarów własnych rzekomych ofiar z rąk Polaków, co da się wytłumaczyć psychologicznymi mechanizmami obronnymi, które u jednych występują jako zaprzeczanie zbrodniom, a u innych jako projekcja winy, tj. przenoszenie jej na tych, którzy stawiają zarzuty popełniania zbrodni.

Z kolei Mychajlo Szwahulak zarzuca Władysławowi Siemaszce twierdzenia, których ten ostatni nigdy nigdzie nie ogłosił, np. o 100 000 zamordowanych Polaków na Wołyniu, 100 Polaków zamordowanych w Ochnówce w powiecie włodzimierskim (?!), nie podając oczywiście gdzie napotkał te nie istniejące twierdzenia 58. Szwahulak podważa przy tym źródła, z których korzystają polscy badacze, zarówno archiwalne, jak i relacje świadków. Tymczasem, jeśli z tego rodzaju źródeł korzysta Ukrainiec Caruk, który „wykazuje” wyższe liczby zamordowanych rzekomo przez Polaków Ukraińców niż zamordowanych przez Ukraińców Polaków 59, to okazuje się, że są to źródła „wiarygodne”.

Są to tylko przykłady grubymi nićmi szytych fałszerstw, bowiem ustosunkowanie się do różnych ukraińskich kłamliwych twierdzeń, wymagałoby przygotowania oddzielnego opracowania. Obawiamy się, że jeśli takie praktyki będą zastosowane również w dalszej przyszłości w stosunku do innych rejonów Wołynia, to może dojść do tego, że pewnego dnia dowiemy się, że wcale nie było ludobójstwa ukraińskiego na Polakach, lecz odwrotnie – polskie ludobójstwo na Ukraińcach. Podobnego scenariusza nie wyklucza również autor Przedmowy w przypisie 48.

Tabela 16. Liczba rozpoznanych przez świadków sprawców zbrodni *.

* Liczby ustalone na podstawie wykorzystanych źródeł – dane niepełne.
** „+?” oznacza liczbę niesprecyzowaną, oprócz liczby ustalonej, wynikającą z takich określeń, jak „moi sąsiedzi”, „koledzy ze szkoły”.

Tabela 17. Pomoc Ukraińców Polakom*.

* Liczby ustalone na podstawie wykorzystanych źródeł – dane niepełne.
** „+?” oznacza liczbę niesprecyzowaną, oprócz liczby ustalonej, wynikającą ze stwierdzeń w rodzaju: „życzliwi Ukraińcy ostrzegli”, „wskazali drogę”.
1 Pomoc w formie ostrzeżeń, ukrywania ludzi, przewożenia w bezpieczniejsze miejsca, wskazywania bezpiecznej drogi ucieczki, udzielania pomocy rannym, zaopatrywania w żywność, pośredniczenia pomiędzy ukrywającymi się a ich rodzinami, opieki nad sierotami, wskazywania, gdzie znajdują się zwłoki, pomoc w grzebaniu itd.

Pomoc Ukraińców Polakom.

Pośród szalejącego terroru OUN-UPA skierowanego nie tylko wobec tzw. zajmańców, czyli tych, którzy żyją na ukraińskiej ziemi, a nie są Ukraińcami, ale również wobec Ukraińców, których niesubordynacja wobec OUN-UPA była karana śmiercią, ~ najtrudniejszych chwilach Polacy doznawali pomocy od niektórych Ukraińców pomimo zagrożenia życia i wbrew obowiązującej – zgodnie z ideologią nacjonalizmu ukraińskiego – nienawiścią.

Na podstawie wykorzystanego materiału źródłowego ustaliliśmy 242 przypadki udzielania pomocy przez 347 i nie sprecyzowaną liczbę (+?) Ukraińców (Tab. 17). Pomocy udzielali najczęściej Ukraińcy starszego pokolenia, a także członkowie związków religijnych i sekt, nazywani przez świadków przeważnie „sztundami” lub „sztundystami”, baptystami, „jehowymi”, badaczami Pisma św. (nie wiadomo czy kwalifikacja przynależności była prawidłowa), którym zasady wiary nakazywały miłość bliźniego ponad jakiekolwiek interesy grupy i nie pozwalały na uczestnictwo w zbrodniach.

Faktów świadczenia pomocy i pomagających było znacznie więcej niż wykazaliśmy w pracy. Nie wszyscy polscy świadkowie pomoc tę opisywali w swoich relacjach, zaś niektórzy wspominali ją zbyt ogólnie, aby można ją było wyrazić w liczbach. Odnośnie jego zagadnienia należałoby jeszcze specjalnie poszukiwać informacji wśród polskich świadków ludobójstwa na Wołyniu. Próby dokumentowania pomocy Polakom przez Ukraińców podjął się Leon Karłowicz 60.

Ukraińcy udzielali pomocy w różnej formie. Wymienić tu należy: ostrzeganie przed napadem, ukrywanie Polaków po rzeziach, udzielanie rannym pomocy, przewożenie ich do szpitala lub lekarza, pośredniczenie pomiędzy ukrywającymi się a poszukującymi ich członkami rodzin, przewożenie z miejsca ukrycia do miasta, wskazywanie bezpiecznej drogi ucieczki, przebieranie w ukraińskie ubiory dla ułatwienia ucieczki, wspomaganie żywnością, wskazywanie rodzinom, gdzie znajdują się zwłoki ich bliskich i udzielanie wiadomości o okolicznościach ich śmierci, pomoc w grzebaniu zamordowanych, opiekowanie się zagubionymi dziećmi lub sierotami, dostarczanie zagubionych dzieci ich rodzinom itp.

Trzeba podkreślić, że pomoc ta niejednokrotnie była udzielana z wielkim poświęceniem, że zawsze wiązała się z narażeniem życia i że niektórzy z udzielających jej zostali przez nacjonalistów zamordowani jako „zdrajcy narodowej sprawy”. Liczba Ukraińców, którzy zostali zamordowani przez swych rodaków, „bohaterów” z OUN-UPA, za pomoc Polakom lub dezaprobatę dla ludobójstwa wynosi co najmniej 313 osób (Tab. 20), ale bez wątpienia ofiar było znacznie, znacznie więcej, o czym polscy świadkowie wiedzieć nie mogli.

W stosunku do ogromu zbrodni pomocy tej było niewiele, ale na pewno byłoby jej więcej, gdyby nie ów straszliwy terror OUN-UPA. Dlatego ci, którzy jej udzielali byli prawdziwymi bohaterami, zwłaszcza, że niektórzy z nich mieli wśród swych najbliższych członków UPA (!).

Bardzo zasmucające jest to, że na prośbę żyjących jeszcze na Ukrainie kilku pomagających Polakom w 1943 r. Ukraińców, nie wymieniliśmy w pracy ich nazwisk. Jeszcze „dziś”, a może właśnie teraz, w samostijnej Ukrainie, obawiają się oni jakichś represji ze strony „bohaterów” z UPA lub postupowskich działaczy.

Materiały pochodzą z książki Władysława i Ewy Siemaszków pt. „Ludobójstwo”.
http://www.genocide.pl/

Komentarze 2 to “Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945 (cz. 4)”

  1. Lily said

    Dla niejakiego Jara,to sa bohaterzy,wykrzykiwal na Majdanie,”gierojom slawa”,Ten chcacy uchodzic,za „polskiego patriote,i gorliwego chrzescijana”.Boze widzisz,a nie grzmisz.

  2. HDKK (Honorowa Dywizja Komandosów Kultury) said

    Parę banałów:

    Jarkacz (nie chcemy obdarzać tego indywiduum pięknym słowiańskim imieniem Jaro), prosze Pani, partycypuje jawnie w akcji odpolaczania cywilizacji. Przecież to widać i nawet sie z tym nie kryje.

    Problem w tym, że szeroka rzesza polskiej populacji murem stoi za tzw. Ukrainą, a ściślej za antyrosyjską Ukrainą, czyli wręcz za banderyzmem. Coś tu musi byc nie tak…

    Nawet osoby, które uchodziły za mądre i światłe, chórem wyrażają swoje poparcie dla polakożerstwa a nienawiść albo pogardę dla Rosji.

    A może cos z nami nie jest prawidłowo? Może odkażanie Europy z polactwa i polskości to zacna i godna pochwały sprawa? Skoro tryliony much……

Sorry, the comment form is closed at this time.