Dziennik gajowego Maruchy

"Blogi internetowe zagrażają demokracji" – Barack Obama

Wielkanoc – Święto Zmartwychwstania

Posted by Marucha w dniu 2017-04-16 (niedziela)

Wielkanoc jest najstarszym świętem chrześcijańskim, a od siedemnastu wieków obchodzonym w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca.
Mieści się w przedziale czasowym pomiędzy 22 marca i 25 kwietnia ale nie ma stałej daty, dlatego określane jest jako święto ruchome.

Jak w większości świąt, tak i w tym przeplatają się wątki i symbole różnych epok i kultur, pogańskie, antyczne i chrześcijańskie. Widać to już w samej nazwie świąt, różnej w różnych kulturach.

Wielka Noc, Wielki Dzień, Zmartwychwstanie, Pascha czy Easter?
Dlaczego Wielka Noc?

Nazwę tego święta, najbardziej typową dla ludów słowiańskich, przyjęliśmy od Czechów wraz z chrześcijaństwem, a nawiązuje ona do cudu zmartwychwstania, który nastąpił nocą.

Zapisy w Nowym Testamencie świadczą, że gdy Maria Magdalena przybyła do grobu Jezusa, świat jeszcze pogrążony był w ciemnościach, a kamień zasłaniający wejście do grobu już był odsunięty.

Można by też domniemywać, że użyto przenośni, porównując życie Chrystusa do światła oświecającego ludzkość, a śmierć do nocy, która je zgasiła.

W niektórych językach słowiańskich święto określa się jako Wielki Dzień, w i innych przyjęto nazwę Zmartwychwstanie.

Na świecie znane jest też jako Pascha, od hebrajskiego Pesach, wiosennego Święta Przaśników upamiętniającego wyjście Żydów z Egiptu, obchodzonego w pełnię księżyca, w czasie którego na ofiarę przeznaczano jednoroczne baranki.
Jako Hebrajczyk, obchodził to święto Chrystus, na nie wraz z uczniami przybył do Jerozolimy i święto Pesach stało się tłem męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa.
Czas w którym zdarzenia miały miejsce, zespolił się z czasem równonocy wiosennej i pierwszej wiosennej pełni księżyca.

We wszystkich cywilizacjach święta wiązały się cyklem księżycowym, na nim opierał się kalendarz lunarny i podział roku na miesiące, zaczynające się od nowiu.

Kult księżyca należy do najstarszych na świecie, rytuały z nim związane wplatały się w kanwę kolejnych wierzeń i religii a jego fazy wytyczały większość wydarzeń.
Nadejście wiosny, zwycięsko obejmującej panowanie nad ziemią, świętowane było od wieków we wszystkich kulturach jako najważniejszy okres dla rolnictwa, od którego zależał całoroczny byt.

W uroczystościach związanych z nimi występowało wiele magicznych rytuałów mających zapewnić urodzaj i powodzenie w całym nowym roku.

Odradzanie się przyrody przypisywano siłom nadprzyrodzonym mającym władzę nad życiem i śmiercią. W większości obrzędów wątki życia i śmierci są nieodłącznie zespolone, a w obchodach świąt wiosennych przewijają się elementy silnie rozpowszechnionego kultu zmarłych, w którym szacunek dla śmierci i zmarłych mieszał się z lękiem, i w którym zawiera się wiara w nieśmiertelność duszy i zmartwychwstanie ciała.

Święta zmarłych obchodzono kilkakrotnie w ciągu roku. Słowianie obchodzili je podczas letniego i zimowego przesilenia oraz w czasie równonocny wiosennej i jesiennej.

Czas Świąt Wielkanocnych upamiętniających zmartwychwstanie Chrystusa przypada na czas świąt wiosennych i jednego ze świąt zmarłych.

Idea zmartwychwstania i życia wiecznego to stały motyw występujący w wierzeniach wszystkich kultur, niezależnie od epoki i miejsca na Ziemi. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy jego praźródłem była wiedza, czy chęć zapanowania nad lękiem przed nieuniknioną śmiercią, dyktowana instynktem samozachowawczym. Ale jest wszechobecnym wątkiem, który spotkać można w wierzeniach egipskich (Ozyrys, balsamowanie zwłok), perskich i babilońskich, islamskich i w judaizmie (sąd ostateczny), w mitologii staroirańskiej (Zaratusztra), greckiej (Adonis, Attis), hinduizmie (Rama, Kriszna), a w większości łączony jest z przesileniem wiosennym.

Równonoc wiosenna od czasów pogańskich była symbolem zwycięstwa życia nad śmiercią, dobra nad złem, w chrześcijaństwie ma podobny wymiar zwycięstwa Chrystusa nad szatanem, zmartwychwstania i życia wiecznego nad śmiercią.

W świecie antycznym na czas równonocy przypadała śmierć Adonisa, kochanka Afrodyty, który zginął rozszarpany przez dzika. Zrozpaczona bogini wybłagała u Zeusa by mógł wiosną powracać na ziemię. Ku czci Adonisa obchodzono tygodniowe święto Adonie, a jego obchody, rozłożone w dniach na czas śmierci, opłakiwania i zmartwychwstania, zdają się pierwowzorem obchodów Świąt Wielkanocnych. Jednym z symboli Adonii były „ogródki Adonisa”, naczynia w których wysiewano rośliny o szybkiej wegetacji, z nich wywodzi się wielkanocny zwyczaj wysiewania owsa czy rzeżuchy, w które wstawia się paschalnego baranka, symbol poświęcenia Chrystusa.

W innych językach święto nazwano Ostern, lub Easter (skojarzenie od wschód, w sensie wschodu światła po mrokach nocy), choć etymologię tej ostatniej nazwy przypisuje się również imieniu Eostre (Ostara), celtyckiej i starogermańskiej bogini wiosny, świtu i płodności, władającej jednocześnie światem zmarłych.

Ostara występowała w wierzeniach słowiańskich jako Pergrubia. Święto ku jej czci przypadało również w okresie Equinoxu (równonocy wiosennej), zwierzęciem jej poświęconym był zając, symbol płodności a darem ofiarnym jajko, symbol odrodzenia życia.

Legenda opowiada, że Ostara znalazła w śniegu rannego ptaka. Aby pomóc mu przetrwać zimę, zmieniła go w zająca. Transformacja nie w pełni się udała, zającowi pozostała tęsknota za lataniem i zdolność znoszenia jajek, ale zdołał przeżyć zimę i z wdzięczności za ocalone życie ozdobił zniesione jajka, malując je na kolorowo i złożył bogini w ofierze.

Bogini odwzajemniła się obdarowując go niezwykłą szybkością by nie tęsknił za skrzydłami, a zdolność znoszenia jajek ograniczyła. Od tej pory zając znosi jajka tylko raz do roku, w wigilię pierwszej pełni księżyca po wiosennym przesileniu, ale za to kolorowe.

W dniach święta Ostary pomalowane kolorowym barwnikiem jajka ofiarowywano sobie z życzeniami pomyślności.

Jajko było też darem ofiarnym dla zmarłych, a zwyczaje ich barwienia wywodzą się ze starożytności.

Święta Wielkanocne przejmując tak wiele z dawnych wierzeń i zwyczajów nie bez podstaw nazywane są świętami wiosennymi. Zmieniło się jednak ich znaczenie.
Wiosenne święta od zawsze kojarzyły się z nowym życiem i przesiąknięte kultem płodności w obrządkach zawierały jego elementy. Wyrażały radość życia doczesnego, jego żywiołowość i biologiczny wymiar.

Wielkanoc tradycjom świąt wiosennych, obecnym w kulturach wszystkich ludów rolniczych, nadała nowy, ascetyczny wymiar, pozbawiając je podłoża erotycznego, kierując w stronę duchową, przejmując część obrzędów ze świąt zmarłych, wplatając w nie wątki chrześcijańskie i wzbogacając nowymi zwyczajami, kształtowanymi przez kolejne wieki.

Święto poprzedzane wydłużającym się okresem wyrzeczeń, rozciągnięte w czasie, przesycone zadumą nad wartością życia i jego celem, przybrało formę pokutną, jakby ludzka radość stanowiła zagrożenie dla dobra i życia wiecznego. Z czasem w efekcie samowolnej pobożności fanatyków ukształtowała się niemal pogarda dla (boskiego przecież) daru życia, określanego „marnością nad marnościami” a trend do cierpiętnictwa jako jedynej drogi zbawienia przesłonił optymizm zwycięstwa nad śmiercią.

Dziś obyczaje złagodniały, ale warto pamiętać, że Wielkanoc to święto radości.

http://www.wielkanoc.swieta.biz/

komentarzy 17 to “Wielkanoc – Święto Zmartwychwstania”

  1. Listwa said

    Głupawy i bałamutny tekst.

    „Ku czci Adonisa obchodzono tygodniowe święto Adonie, a jego obchody, rozłożone w dniach na czas śmierci, opłakiwania i zmartwychwstania, zdają się pierwowzorem obchodów Świąt Wielkanocnych. Jednym z symboli Adonii były „ogródki Adonisa”, naczynia w których wysiewano rośliny o szybkiej wegetacji, z nich wywodzi się wielkanocny zwyczaj wysiewania owsa czy rzeżuchy, w które wstawia się paschalnego baranka, symbol poświęcenia Chrystusa.”

    – przykład bredni.

    Obchodom Wielkanocnym dała początek Matka Boża, która obchodziła te miejsca, które miały związek z męką Syna i wspominała poszczególne chwile, aż do Zmarwychwstania.

    Nikt nie brał pod uwagę słowiańszczyzny lub pogaństwa i ich praktyk i wierzeń. Kościół katolicki nie potrzebował i nie korzystał z żadnych innych inspiracji. Podstawą jest wyłącznie osoba i dzieło Chrystusa.

  2. NICK said

    Macie problem?
    Sprawa jest jasna.
    Chrystus Prawdziwie Z Martwych Wstał!

  3. Maciejasz said

    A czy na gajówce nie było kiedyś jakiegoś tekstu demitologizującego popularną teorię o wpływie słowiańskich i innych wierzeń na daty poszczególnych świąt chrześcijańskich?

  4. Alina said

    Znalezione w Wielkanoc, przesyłam z życzeniami i nadzieją, że wszystkie przepowiednie św. Bernadetty się spełnią:

    Niesamowite!

    https://forumdlazycia.wordpress.com/2013/02/11/zapomniana-przepowiednia-sw-bernadetty-soubitous/

  5. Stan said

    Tajemnica Eucharystii – Catalina Rivas.
    Film pokazuje spektakl inspirowany objawieniami Cataliny Rivas z Boliwii,
    wykonany przez aktorów teatru im. Józefa Węgrzyna w Ełku.

    .https://www.youtube.com/watch?v=qAr5qYOfFEI

  6. Jarek said

    BOSKA WIARA przekaz Anastazji

  7. maasteer said

    A kto wyjasni roznice w obchodach Wielkanocy miedzy Kościołem wschodnim i zachodnim? I jak to sie ma do schodzenia Św. Ognia w Jerozolimie?

  8. Stan said

    Ad:7 Maasteer
    Bardzo ciekawe pytanie Panie Maasteer.
    Kościół wschodni podczas ceremonii ma Św. Ogień, który jest specjalnie na ta
    uroczystość transportowany z Jerozolimy, a kościół wschodni nie ma tego Św. Ognia.
    Dlaczego???

  9. jowram said

    http://wolna-polska.pl/wiadomosci/nastapil-cud-ognia-swietego-jerozolimie-2017-04

  10. Stan said

    15 kwietnia w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie odbyło się wyjątkowe nabożeństwo.
    Jest ono co roku transmitowane przez stacje telewizyjne z całego świata.
    To ceremonia Świętego Ognia, który od ponad 1500 lat, w niewytłumaczalny sposób zapala lampę w Grobie Pańskim.
    Co na ten temat mówią historyczne źródła?

    OGIEŃ NADPRZYRODZONY

    „Rokrocznie od ponad 1500 lat, po nabożeństwie pod przewodnictwem prawosławnego patriarchy Jerozolimy,
    lampa znajdująca się w Grobie Pańskim zapala się w nadprzyrodzony sposób za sprawą zstępującego z nieba Świętego Ognia.

    Dzieje się to zawsze w prawosławną Wielką Sobotę (do XVI wieku Wielkanoc
    w tym samym terminie obchodził także Kościół Rzymskokatolicki[1]).

    Tysiące naocznych świadków oraz 70 przekazów historycznych (z okresu od IV do XVI w.) potwierdza,
    że zejściu Ognia często towarzyszą głośne grzmoty,
    błyski oraz samoistne odpalenia lamp i świec znajdujących się w różnych miejscach Bazyliki.

    Ponadto, przez pierwsze kilka minut od momentu zejścia, płomień świec odpalonych od lampy nie parzy.”

    http://cudognia.pl/promowany/podstawowe-informacje-2/

  11. Stan said

    OBECNY PRZEBIEG CEREMONII

    „Od około 500 lat nabożeństwo Cudu Ognia w Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie
    przebiega według następującego porządku:

    1. Rankiem w Wielką Sobotę (w prawosławnym terminie[3]), wszystkie lampy i świece wewnątrz
    Bazyliki Grobu Pańskiego zostają zgaszone.
    Do Grobu Pańskiego wchodzi specjalna komisja złożona z przedstawicieli władz miejskich,
    policji oraz duchownych różnych wyznań chrześcijańskich:
    prawosławny, ormianin, kopt i franciszkanin[4].
    Po upewnieniu się, że we wnętrzu nie ma żadnych źródeł ognia, Grób Pański zostaje zapieczętowany
    woskiem na pamiątkę pieczęci pozostawionej przez rzymską straż[5].

    2. W południe prawosławny patriarcha Jerozolimy (obecnie jest nim Teofil III) wchodzi do Bazyliki
    w towarzystwie tureckich straży[6] i rozpoczyna się tradycyjna litania, w trakcie której procesja trzy razy okrąża Grób Pański.

    3. Po litanii z Grobu zdejmowana jest pieczęć i pomocnik wnosi do wnętrza zgaszoną „wiecznie płonącą” lampę,
    która ma zostać zapalona Świętym Ogniem.

    4. Następnie prawosławny patriarcha zdejmuje wierzchnie szaty liturgiczne i zostaje przeszukany pod okiem wspomnianej komisji. Po upewnieniu się, że nie posiada on żadnych źródeł ognia, wchodzi do wnętrza Grobu trzymając cztery pęki nie zapalonych świec (każdy z nich liczy 33 sztuki jako symbol 33 lat ziemskiego życia Jezusa Chrystusa).
    Za nim podąża przedstawiciel Kościoła Ormiańskiego, który jako jedyny ma prawo znajdować
    się w przedsionku skąd obserwuje patriarchę.
    W tym czasie chór zaczyna śpiewać pochodzący z II w. hymn Phos Hilaron[7]
    (znany w tradycji łacińskiej pod nazwą Lumen Hilare).

    5. Patriarcha klęczy samotnie przy kamieniu, na którym położono ciało Jezusa.
    Następnie odmawia określone modlitwy, prosząc w nich Jezusa Chrystusa o błogosławieństwo dla wiernych.

    6. W tym momencie, w sposób nadprzyrodzony, na Grób Pański zstępuje Święty Ogień
    i rozprasza się wewnątrz Bazyliki, jednocześnie zapalając lampę we wnętrzu Grobu.
    Często zejściu Ognia towarzyszą zjawiska dźwiękowe i świetlne, o których czytamy
    w historycznych manuskryptach arabskich, łacińskich i prawosławnych.

    7. Patriarcha odpala swoje świece od lampy i przekazuje Ogień pozostałym osobom znajdującym się w Bazylice,
    zaczynając od przedstawiciela Kościoła Ormiańskiego.

    8. Następnie wierni przenoszą płomień do swoich domów i wspólnot religijnych.

    Warto dodać, że współcześnie Święty Ogień jest transportowany samolotami do wielu krajów.

    W tym roku po raz siódmy, prawosławna delegacja dostarczy płomień do Polski kilka godzin po jego zejściu.

    Dzięki temu Święty Ogień będzie obecny na nabożeństwach paschalnych,
    które rozpoczną się o północy w cerkwiach w całej Polsce.”

    Źródło: http://cudognia.pl/promowany/przebieg_ceremonii/

  12. maasteer said

    Ad 10 Stan
    „Dzieje się to zawsze w prawosławną Wielką Sobotę (do XVI wieku Wielkanoc
    w tym samym terminie obchodził także Kościół Rzymskokatolicki[1]). ”

    Czyli do reformy gregoriańskiej było tak jak teraz świętuje kościół wschodni?

  13. maasteer said

    „Mieści się w przedziale czasowym pomiędzy 22 marca i 25 kwietnia ale nie ma stałej daty, dlatego określane jest jako święto ruchome.”

    W Kościele wschodnim Wielkanoc może przypadać nawet 5 maja.

    Daty Wielkanocy 2000 – 2050 – w obu Kościołach:

    https://grecja.home.pl/pasxa_daty.htm

  14. maasteer said

    Wg powyższego schematu (link) w 2043r. będzie największy rozrzut czasowy – 9 marca – 3 maja. Czyli w artykule głównym jest błąd – bo jest napisane, ze od 22 marca.

  15. Stan said

    Ad:12 Maasteer
    „Czyli do reformy gregoriańskiej było tak jak teraz świętuje kościół wschodni?”
    Tez tak zrozumialem.

    Źródło: .http://cudognia.pl/promowany/przebieg_ceremonii/

  16. błysk said

    Bodajże od roku 1970 istnieje u nas „Triduum paschalne” zamiast Triduum święte .Co ma wspólnego pascha wieczerza żydowska ze Zmartwychwstaniem Chrystusa. Nadto nabożeństwo wielkosobotnie ,które rozpoczyna się w sobotę i trwa ok. 3 godzin i kończy odśpiewaniem pieśni „Wesoły nam dziś dzień nastał”,jeszcze przed godziną Zmartwychwstania ,która była ok. godziny 3 rano. Czy wszystko to nie jest wielka herezja mająca na celu zniszczenie Zmartwychwstania ,tym bardziej,,że rezurekcje są coraz nędzniejsze,właściwie bez śpiewu . Wszystko ,co wyżej piszą dyskutanci,to są drobiazgi w stosunku do problemu. Bo np. rośnie w siłę neokatechumenat,gdzie odprawiana jest całonocna „liturgia” w wielka sobotę.

  17. woocashenko said

    Ad:12 Maasteer
    Myślę, że tu po prostu powinno być 29 marca 2043 (zamiast 9 marca) – wtedy przypada niedziela i jest to 5 tygodni różnicy.

Sorry, the comment form is closed at this time.