Dziennik gajowego Maruchy

"Blogi internetowe zagrażają demokracji" – Barack Obama

Wielowymiarowy twórca

Posted by Marucha w dniu 2017-07-16 (Niedziela)

Każdy z nas czytał kiedyś „Starą baśń”, „Hrabinę Cosel”, czy „Chatę za wsią”. W czasach szkolnych przeczytałam kilkadziesiąt powieści Kraszewskiego. Skłaniała do czytania interesująca fabuła i zarazem uczyły one historii.

Ale nie zdajemy sobie dostatecznie sprawy z tego, że Józef Kraszewski był przywódcą duchowym polskiego narodu nie mniejszej miary niż Mickiewicz, czy Sienkiewicz.

Publikował wiele artykułów pogłębiających poczucie narodowe Polaków w czasach rozbiorów. Ukazywał się one w różnorodnych czasopismach, wydawanych we wszystkich zaborach. Ponadto okazuje się, że napisał powieść o zakonie krzyżackim opartą o dokumenty, z której – jak twierdzą niektórzy – czerpał później Sienkiewicz pisząc „Krzyżaków”.

Józef Ignacy Kraszewski był tytanem pracy, gdy się zważy, że napisał przeszło 200 książek opartych na gruntownych studiach historycznych. Wrócę do tego, że „Krzyżacy 1410” pozostają powieścią nieznaną Kraszewskiego, natomiast Sienkiewicza „Krzyżacy” są od pokoleń powieścią czytaną, a także filmowaną.

Utwory Kraszewskiego zostały przetłumaczone na dwadzieścia języków. Według Bogumiły Kosmanowej Kraszewski był pierwszym polskim twórcą tłumaczonym w XIX wieku na wiele języków. Możemy się o tym dowiedzieć z książki zbiorowej „Romanów i bracia Kraszewscy”.

Czynnikiem sprzyjającym popularyzacji twórczości Kraszewskiego w innych krajach były jego rozliczne publikacje, osiedlenie się w Dreźnie, jak również osobiste wydarzenia, o których było głośno.

Zdaniem Bogumiły Kosmanowej, J. I. Kraszewski stał się symbolem Polaka w dobie bezpaństwowej. Przypomnę, że żył w latach 1812-1887. Ceniony przez współczesnych – a obecnie niesłusznie zapomniany – otrzymał odznaczenia od monarchów Austrii, Włoch i Szwecji.

Bogumiła Kosmanowa przypomina także, że piastował funkcje honorowego prezesa Międzynarodowego Stowarzyszenia Literackiego z siedzibą w Wiedniu.

Biografowie Kraszewskiego podkreślają jego wielorakie talenty i wszechstronne zainteresowania. Był postacią renesansową. Jego niespożyte siły witalne pozwalały łączyć mu twórczość z działalnością również o charakterze politycznym. Ponadto potrzeba więzi z innymi, przynosząca wzbogacenie duchowe, spowodowała, że prowadził rozległą korespondencję. Należy podkreślić, że grał na fortepianie i komponował. Bliskie i serdeczne kontakty łączyły go z Moniuszką.

Wyznam, że podziwiam malarstwo Józefa Kraszewskiego i nie rozumiem, dlaczego nie stało się ono słynne. W jakiejś mierze obecnie jest mi bliższa twórczość artystyczna Kraszewskiego niż literacka. Zetknęłam się z malarstwem tego pisarza w jego muzeum mieszczącym się w Romanowie na Lubelszczyźnie. Dwór szlachecki tchnie prostotą i pięknem stylowych mebli z epoki pisarza. Skromny park przynosi wrażenie namacalnej obecności czasów, które przeminęły. Tam wychowywał się omawiany tu pisarz.

Kraszewski to wzór pracowitości w większym jeszcze stopniu, w moim przekonaniu, niż Balzac. Sięganie do jego twórczości, człowieka o wielkiej sile witalnej, uczyłoby wyrażania myśli i uczuć. Głębokie są na przykład, zamieszczane w wielu powieściach, refleksje na temat miłości. Są one z reguły wyrażane na marginesie dziejów bohaterów. Odnosi się wrażenie, iż dyktowały mu te słowa na temat relacji mężczyzny i kobiety również własne bogate doświadczenia, a nie tylko przemyślenia.

Porównanie z Balzakiem nasunęło mi się również z tego powodu, że obydwaj pisarze tworzyli w zapamiętaniu, ale mimo ogromu zajęć oddawali się bez reszty urokom miłości.

Niestety, potomkowie Kraszewskiego zadbali o to, by życie pisarza pod wieloma względami pozostało otoczone tajemnicą. Dziennik Kraszewskiego pozwoliłby zrozumieć dokonywane przez niego wybory, także polityczne. Brakuje wyznań Kraszewskiego, a bywa oskarżany o działalność agenturalną. W każdym razie nie znamy motywów pisarza i niewykluczone, że miały one charakter patriotyczny.

Józef Kraszewski wychowywał się w Romanowie pod opieką babci. Był najstarszy w pięciorga rodzeństwa. Jego brat Kajetan także był pisarzem, ale twórczość ta uległa zapomnieniu. J. I. dostrzegał problemy społeczne swoich czasów. Kierując się obiektywizmem oraz współczuciem krytykował system pańszczyźniany.

Prof. Maria Szyszkowska
Myśl Literacka, nr 109, lipiec 2017
http://www.mysl-polska.pl

Zobacz też:
http://culture.pl/pl/tworca/jozef-ignacy-kraszewski
http://www.ignacy.kraszewski.pl/
http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/569011,Jozef-Ignacy-Kraszewski-mistrz-powiesci-historycznej
Admin

 

Komentarzy 30 to “Wielowymiarowy twórca”

  1. O sławnym pisarzu J. I. Kraszewskim, założycielu Macierzy Polskiej

    https://rapidu.net/9821128762/O-slawnym-pisarzu-J.-I.-Kraszewskim-zalozycielu-Macierzy-Polskiej.djvu

    https://pl.wikipedia.org/wiki/Macierz_Polska

    Napiszę tak: niejednemu trudno byłoby nawet przeczytać to, co Józef Ignacy Kraszewski zdążył napisać.

    https://rapidu.net/5721128809/Stara-basn.zip

    Dziękuję Ci Panie Kraszewski, że byłeś. Cześć Twojej pamięci!

  2. RomanK said

    Bo polskim obyczajem mamy tych- ktorych chwalimy i tych -ktorych nie zauwazamy!
    Kraszewski nie jest osamotniony..takim byl i pozostaje Norwid…Mackiewicz, Hemar dziesiatki innych….taka jest nieoceniona artystka i niesamowity talent sensu largo Lusia Oginska Filipska…i nasz doskonaly drugi Kraszewski….. pan „Piotr Bardzo”….ktory cofa nasza historie w wieki przeklete – piszac Stara Basn wstecz…..
    Zyja wsrod nas…tworza wsrod nas….Perly …..rzucone przed wieprze! Bez zadnej pomocy, bez zadnego sponsorungi pansta i tzw Ffu ministerstwa kultury ktore utrzymuje milionowymi grantami takie szmaty…jakie utrzymuje….
    Dlatego dopuki nei ujrze pani Lusi w Telawizji..i nei zobacze ksiazek pana Piotra Bardzo rozdawanych za darmo dzieciom w szkolach…nie uwierze w zadna dobra zmiane…. To dowod na to ze wzystko co sie dzieje to Falszywki!
    Dzis ogladam Rossija1.,i lzy mi same leca…z wscieklosci i zalu…..pokazuja selekcje , ksztalcenie elit Rosji.. sliczne dzieciaczki takie po 5 klasie..selekcjonowane z kazdego zakatka Rosji..i posylane do osrodkow specjalnie przygotowanych do ich dalszej edukacji..od sportowcow szczegolnie utalentowanych przez mechanikow , fizykow, matematykow do artystow kazdej dziedziny….oddani pod opieka najlepszym z najlepszych nauczycieli naukowcow z duzymi osiagnieciami w swojej dziedzinie…..
    I tu musze sie zgodzic z panem Piotrem…Tak Rosja wyprzedzila nas Polakow i wszystkich Slowian kulturowo…..na duzy dystans…

  3. PISKORZ said

    re art. Szkoda, że prof Szyszkowska nie pisze o powieści Kraszewskiego „Żyd”..jest takowa i warta przeczytania oj warta..!!…PS Jest też Jego praca wyd w W-wie /1888/ „Wizerunki książąt i królów polskich”, ale gdzie to znaleźć, aby przeczytać..

  4. Vici said

    Panie Romanie K.bez przesady I wynoszenia innych.My tez jestesmy WIELKIM NARODEM.Tylko wmowili nam poprawnosc polityczna iciagle przebaczanie innym Dosc tego .Trzeba poprostu podejsc do naszej Histori =kultury w sposob Slowianski bez kultury lacinskiej czyli zachodniej.To wlasnie to ;SPYCHA NAS NA DNO.I zamienia w niscosc.Stajemy sie upokorzenii upodleni Zyjemy ciagle na kolanach I ciagle przepraszajac .Za co?Pytam sie za Co mamy przepraszac.?
    Za NIC .BIC W RYJ ;;;;;;;;;;;;hamow z zachodu czy wschodu.Ale gorszy ten ;Ham z Zachodu.Gdyz wmawia nam ze jestesmy jego przyjaciolmi.Nie wcale nie DOSC TEGO.
    czytalem pare ksiazek Kraszewskiego .I sa przepojone duchem Slowianszczyzny..Naszej WIELKIEJ POLSKIEJ HISTORI.

  5. marian said

    re2

    To robi każde mądre państwo z mądrym władcą. Niemcy Hitlerowskie były w tym temacie najbardziej zaawansowane, jak i Usiej czy Rosja. Jak pan myśli, dlaczego tylu Polaków wciąż wypada z Polski uczyć się po obcych kątach.

    Polska ma wciąż potencjał, ale ma obce elity.

    Dlatego każda koza na pochyle drzewko sra.

  6. Maćko said

    Pan Roman ma sporo racji. Rosjanie ( dzisiaj i pare razy przedtem w ich historii, ale przeciez tez nie zawsze ) troszcza sie o swoje mlode pokolenie.
    Ale jak nie wziac pod uwage, ze Przez Rosje nie przeszli 20 razy Chinczycy atakujacy Niemcy czy Francje aby podbic Yeuropem. 😉 A przez Polske wrecz przeciwnie.
    Rosja i Niemcy to spichlerz i kuchnia a Polska jest korytarzem miedzy nimi.

    USanske „opieke” trzeba wykorzystac aby sie wzmocnic. Mocnego sie szanuje.

  7. Maćko said

    …( niby nie Chinczycy, ale ze przeszli to przeszli i dalej chadzaja… )

    W sumie, geostrategicznie, to albo Polska bedzie wielka albo jej nie bedzie.

    Wskrzeszajmy Kraszewskiego. Jutro kazdy kupuje jedna jego ksiazke. Ok? Ja poszukam na Kundla. Czy Kindla. Adnasabaka

  8. Isia said

    … Józef Ignacy Kraszewski zwany „ojcem powieści polskiej” …

    „Dzieło jego życia – to 586 dzieł zawartych w 600 tomach. Jego wielką zasługą jest wyparcie z obiegu czytelniczego marnych powieści francuskich i zastąpienie ich wartościową powieścią traktującą o najżywotniejszych sprawach Polaków.

    To on był wielkim nauczycielem historii – 100 dzieł historycznych, które napisał, stało się dla trzech pokoleń Polaków jedynymi podręcznikami, z których czerpano wiedzę o przeszłości ojczyzny. Kraszewski stworzył również trzy naukowe dzieła historyczne, edytorsko opracowywał i wydawał materiały źródłowe, przede wszystkim pamiętniki z XVII i XVIII wieku.

    Był niepoślednim znawcą spraw archeologii, której poświęcił „Sztukę u Słowian”. Zajmował się też etnografią i był zamiłowanym kolekcjonerem. Odbywał liczne podróże – najpierw po Kresach, później po krajach Europy i pisał dzieła podróżnicze, np. „Wspomnienia Polesia, Wołynia i Litwy”.

    Wprost niemożliwy do oszacowania jest dorobek publicystyczny pisarza, wypowiadającego się na temat wszystkich, nurtujących wówczas społeczeństwo spraw. Korespondował Kraszewski z całym intelektualnym i artystycznym światem swojej epoki, a jego korespondencję liczą znawcy na 40 000 listów.

    W Dreźnie prowadził własną drukarnię. W Żytomierzu prowadził niesłychanie ożywioną działalność społeczną – był kuratorem szkół, dyrektorem teatru i klubu szlacheckiego, naczelnikiem komitetu statystycznego – zajmując się między innymi inwentaryzacją zabytków Wołynia.

    Przez całe życie wspierał młodych adeptów literatury i sztuki – dzięki jego protekcji debiutował między innymi młodziutki Jan Kasprowicz.

    Józef Ignacy Kraszewski uprawiał także muzykę i malarstwo. Komponował utwory fortepianowe, wypowiadał się z wielkim znawstwem na muzyczne tematy. Malarzem był bardzo utalentowanym i wszechstronnym – tworzył obrazy olejne, akwarele, rysował ołówkiem, mistrzostwo osiągnął w trudnej sztuce akwaforty.”

    http://www.ignacy.kraszewski.pl/tworczosc.html

    Tak pisze J.I. Kraszewski o swoim dzieciństwie, spędzonym w ukochanym Romanowie …

  9. ….czy dobrze pamietam,,czytalam-corka Kraszewskiego wracala z Syberii z bliznietami schowanymi w worku z sianem-mrozy- ona nie przezyla podrozy-wierny sluga dowiozl dzieci ,-wot, takije czasy …

  10. RomanK said

    Nie wolno zapominac, ze w Rosji,,,wymordowano elity…bez litosnie..poznawano po dloniach – pismienny nie pismienny….ze tych z papierami nei wspomne… Tylko Rosja byla wielkim experymentem z dzieciecym bandytyzmem i polowaniami na dzieci bandytow z nagonkami,,,, Haslo- Biezprizornyje ..jak ktos chce poszukac…
    Powoli Rosjanie odbudowywali swoje elity ..jak mogli nawet pod Komuna… Dzis robia to otwarcie, i madrze….
    Elity rodza sie zawsze….i stale..im lepsza demografia tym wiecej elity sie rodzi..problem ,ze w Polsce ta nasza elite cieto bezlitosnie..poczwszy od szkoly podstawowej..konczc na pognaniu z Polski ok 8 mln ludzi w zdecydowanej wiekszosci z wyzszym wyksztalceniem i srednim technicznym..AStatuystyki skrzetnie omijaja temnat w jednym piejscu podano ze Polsce w latach 78-89..opuscilo 76tys inzynierow…..innych nei podaja..ale ta liczba swiadczy o skali straty.
    Problem jest nei to czy elita sie urodzi bo urodzi sie napewno..problemem czy dadza jej dozyc i zajac swoje miejsce.

  11. Isia said

    … warto przypomnieć postać Fundatora Pana Mariana Walczaka (1926 – 1987), niezwykłego człowieka, miłośnika twórczości J. I. Kraszewskiego, pasjonata i kolekcjonera książek, który swój zbiór, gromadzony przez 30 lat, w całości dotyczący osoby pisarza i jego twórczości, przekazał w 1979 roku miastu Poznaniowi. Dzięki Panu Walczakowi – w oparciu o jego unikalną kolekcję dzieł pisarza, uzupełnioną o rękopisy, muzealia (obrazy, medale, rzeźby) oraz bardzo cenną literaturę dot. Kraszewskiego – powstała, kilka lat później, w 1986 roku, Pracownia – Muzeum J. I. Kraszewskiego, jako Oddział Biblioteki Raczyńskich …

    http://www.bracz.edu.pl/mjik

  12. Isia said

    … od siebie dodam, że przeczytałam wiele książek J. I. Kraszewskiego, ale z dziecinnych, szkolnych lat utkwiła mi w pamięci „Historia o Janaszu Korczaku i pięknej miecznikównie” … ta powieść o miłości z czasów odsieczy wiedeńskiej to gotowy scenariusz do filmu … pan miecznik Zboiński wyruszył, razem z królem Janem III Sobieskim, na Wiedeń, a w tym samym czasie Pani miecznikowa Zboińska wraz z córką, tytułową miecznikówną, wychowankiem Janaszem i innymi osobami, wybrała się w długą podróż do tajemniczego zamku na Podolu, w którym, według wcześniej znalezionych dokumentów, miał znajdować się ukryty skarb (jakieś kosztowności) … historia pełna przygód, ale … z happy endem 🙂 …

  13. Pinxit said

    O Kraszewskim slabo w wyzwolonej Polsce, ktora nie lubi ksiazek bo woli baje z Holywoodu.
    Kraszewski mial wlasna opinie na temat zydow.
    W PRL-u nie byl na wygnaniu.
    Byl znakomitym pisarzem, ale jakos w po-Solidarnosciowej Polsce mamy w dupie polska literature. O ile Iran do tej pory co roku obchodzi rocznice smierci i urodzin Omar Khayyama, o tyle Polske nie stac juz na Rok Slowackiego, Rok Mickiewiczowski i czy jakiekolwiek obchody tworczosci nie tylko Norwida ale i Krasinskiego, Reja, Kochanowskiego itp.
    To naprawde wstyd.
    I kto pozwolil zamknac Ossolineum?????

  14. Henryk 45 said

    Ładnie jak na żydówka i masonkę, bo jest nią pani senator Maria Szyszkowska.

  15. Yagiel said

    do Henryk45 – a co w tym guście o Kraszewskim? Zatem nie wpisuje się pan w jej „każdy z nas”?
    Na mnie największe wrażenie z Kraszewskiego zrobiła krótka powieść „Kunigas” – nic równe smutnego chyba nie czytałem… Sienkiewicz go zepchnął, bo robił wielką politykę pod I wojnę, pisał tak optymistycznie!
    Ale-ale! Z jakiej to okazji akurat o Kraszewskim? Bo że słusznie, to oczywiste.

  16. Tu inny artykuł z „Gajówki”:

    https://marucha.wordpress.com/2012/03/19/125-lat-temu-zmarl-jozef-kraszewski/

    Tu można czytać lub ściągnąć do późniejszego przeczytania wiele książek Kraszewskiego:

    https://pl.wikisource.org/wiki/Autor:Józef_Ignacy_Kraszewski

    A tu macie wspomnianego przez Pana Piskorza „Żyda”:

    https://rapidu.net/1021132367/Zyd-obrazy-wspolczesne-przez-B.-Boleslawitę.-T.-1.zip
    https://rapidu.net/4721132368/Zyd-obrazy-wspolczesne-przez-B.-Boleslawitę.-T.-2.zip

    Cała przyjemność po mojej stronie. 🙂

  17. Panie Henryku, jak na żydówę, to wywiązała się z zadania nań nałożonego; przypięła żydowską łatkę:
    „Niestety, potomkowie Kraszewskiego zadbali o to, by życie pisarza pod wieloma względami pozostało otoczone tajemnicą. Dziennik Kraszewskiego pozwoliłby zrozumieć dokonywane przez niego wybory, także polityczne. Brakuje wyznań Kraszewskiego, a bywa oskarżany o działalność agenturalną. W każdym razie nie znamy motywów pisarza i niewykluczone, że miały one charakter patriotyczny.”
    A artykuł wcale nie jest „ładny”, jak na profesorrową.
    Dziękuję, że jesteście czujni, bo nie wystarczy „dobra gadka”, trzeba za każdym razem zwracać uwagę na to, z czyjej gęby rozbrzmiewa. 🙂

  18. „Żyda” tom 3:

    https://rapidu.net/2621132388/Zyd-obrazy-wspolczesne-przez-B.-Boleslawitę.-T.-3.zip

  19. Leszek said

    Przeczytał kto Lublanę, bo jestem ciekaw jak się skończyła? Nie doczytalem, bo wypożyczyłem kiedyś jak krótko byłem w szpitalu.

  20. Panie Leszku

    https://rapidu.net/0221132603/Kraszewski-Jozef-Ignacy-Lublana.-Basn-o-milosci-knezia.pdf

    A tak na marginesie… istnieją też biblioteki internetowe. 🙂

  21. PISKORZ said

    re 14 I dlatego właśnie o powieści Kraszewskiego „Żyd”..nie wspomniała..

  22. Panie Piskorz

    „Józef Ignacy Kraszewski – Wizerunki książąt i królów polskich”

    Tu może Pan poczytać:

    https://pl.wikisource.org/wiki/Indeks:Józef_Ignacy_Kraszewski_-_Wizerunki_książąt_i_królów_polskich.djvu

    Tu może Pan „wypożyczyć”:

    https://rapidu.net/4221132917/Jozef-Ignacy-Kraszewski-Wizerunki-ksiazat-i-krolow-polskich.zip

    Należy kliknąć w plik: 84545.djvu

  23. Czesiek said

    I.J. Kraszewski herbu Jastrzębiec, o którym to herbie tak pisał Jan Długosz:

    „JASTRZĘBIEC … Z polskiego plemienia zrodzony… Mężowie w nim skłonni do despotyzmu i ubiegania się o prywatę; przez nich tak święty Stanisław krakowski jak Werner płocki biskup zostali zabici. Z powodu tej zmazy, gdy niektórzy rycerze domu tego, po zabójstwie świętego Stanisława, zbiegli na Mazowsze, zostali nazwani Boleścicami, niby rycerzami króla Bolesława, i imię owe losem wyznaczone aż po dziś dzień zachowują.”

  24. NICK said

    Zatem niech mi ktoś, w końcu, zapoda Sępa Szarzyńskiego.
    Ja Go w necie nie widzę.

  25. Panie Nick, artykuł jest o J. I. Kraszewskim.
    A niech tam! Tu na przykład ma Pan niewidzialnego Sępa Szarzyńskiego:

    https://www.google.co.uk/search?q=Sęp+Szarzyński&gws_rd=cr&ei=zuFsWeGjE9DewAK8saqoCQ#q=Anusie+(Anusiu!+byś+mie+tem+chciała+darować…)&stick=H4sIAAAAAAAAAONgFuLSz9U3MCo3STeqUOLVT9c3NEwyL0yqyCjL1ZLKTrbST8rPz9ZPLC3JyC-yArGLFfLzciofMYZyC7z8cU9YymfSmpPXGN248CgW0uBic80rySypFJLj4pNCslGDQYqHC4nPAwDjEBPikQAAAA

    ——
    Nie było też chyba jeszcze nic o Klemensie Janickim, ani Ignacym Krasickim…
    Admin

  26. NICK said

    A Pan Hulajdusznik adekwatnie zapodał. Co do nick’a swego.

    Mnie chodzi o poezję Sępa polsko-patriotyczną.
    TEGO w necie nie widzę.
    Zmusił mnie mój polonista (Dzięki!) do zapoznania. A, tyle z tego pamiętam, że dwa wiersze były wysycone polskością mego rozumienia.

    Adminie, zapodaj coś. Wkrótce. Niech to nawet niszowe będzie.

  27. Panie Nick, napisałeś Pan, że go w ogóle w necie nie widzisz, a potem, że nie o to Ci chodziło. Kręcisz Pan!
    Tu są Poezye z pierwodruku i z rękopisu, wydane przez Ignacego Chrzanowskiego w 1903 roku.
    http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/applet?mimetype=image/x.djvu&sec=false&handler=djvu_html5&content_url=/Content/1257/0001.djvu

    Tylko nie chrzań Pan, że nie o to chodziło. „Szukajcie a znajdziecie”.

  28. PISKORZ said

    re 22…Bardzo dziękuję za info…pozdrawiam…

  29. Maćko said

    Hulajduszniku, dzieki 28 Piskorza ruszylo mnie sumienie i wysylam Panu serdeczne podziekowania za linki do ksiazek,
    Uszanowania!

  30. NICK said

    Bez obrazy. (27).
    Hulaj. DZIĘKI.
    Zaprawdę.

Sorry, the comment form is closed at this time.