Dziennik gajowego Maruchy

"Blogi internetowe zagrażają demokracji" – Barack Obama

Sprawowanie władzy nad państwem według Platona

Posted by Marucha w dniu 2021-07-23 (Piątek)

Platon zapisał się na kartach historii jako jeden z najważniejszych filozofów europejskich. Jego poglądy nieprzerwanie oddziałują na myśl filozoficzną od starożytności do czasów współczesnych. Platonizm należy do najbardziej wpływowych nurtów w myśli europejskiej.

Poza filozofią miał również wpływ na inne dziedziny, takie jak teologia, nauka, sztuki piękne czy literatura. Czym się charakteryzuje system filozoficzny Platona? Co powinno cechować dobrego króla? Na te pytania odpowiem oraz wyrażę moje opinie na ten temat.

Platon urodził się w 424/423 p.n.e. w Atenach lub na wyspie Eginie w domu Feidiadesa, syna Talesa. W rzeczywistości nazywał się Arystokles. Według najpopularniejszej hipotezy przydomek „Platon” został nadany przez jego nauczyciela gimnastyki Aristona z Agros lub któregoś ze współuczniów i nawiązywał do atletycznej budowy ciała – szerokiego czoła i pleców. [1]

Platon pochodził ze znamienitego rodu arystokratycznego: matka miała za przodka Solona, jego ojciec był potomkiem rodu Kodrydów. We wczesnej młodości słuchał nauk heraklitejczyka Kratylosa, czytał pisma Anaksagorasa, zaś w wieku dwudziestu lat dołączył do Sokratesa, z którym przebywał aż do jego śmierci.

Po śmierci Sokratesa na 12 lat opuścił Ateny i odbył liczne podróże. Po powrocie do Aten w 388 r. p.n.e. założył szkołę filozoficzną w gaju bohatera Akademosa, znana pod nazwą Akademia Platońska. Nadrzędnym celem nauczania w Akademii było ukształtowanie filozofów-polityków, którzy mieli zbudować doskonałą rzeczywistość polityczną w oparciu o poznaną ideę dobra. Śmierć Platona zbiegła się z kalendarzowym dniem jego urodzin- święto objawienia się Apollona.[2]

Platon w przeciwieństwie do swoich poprzedników nie przedstawiał swoich myśli filozoficznych w poematach naukowych lub sentencjach, a w dialogach. Jego pisma obejmują 39 dialogów i można je podzielić na trzy kategorie: okres wczesny (np. „Obrona Sokratesa”), okres średni (np. „Uczta), okres późny (np. „Sofista”).

Filozof ten najbardziej kojarzony jest z Teorią Idei, która głosi zaprzeczenie rzeczywistości materialnego świata, uznając ją jedynie za kopię świata rzeczywistego. Jest ona pierwszy raz przedstawiona w dialogu „Fedon”. W swoich sokratejskich dialogach Platon przekonuje za pośrednictwem Sokratesa, że ​​skoro materialny świat jest zmienny, jest również zawodny. Za tym niewiarygodnym światem pozorów kryje się świat trwałości i niezawodności. Platon nazywa ten świat bardziej realnym (bo trwałym) światem „Idei”.[3]

Według teorii są przynajmniej dwa światy: pozorny świat konkretnych obiektów uchwycony przez zmysły, które nieustannie się zmieniają oraz niezmieniający się i niewidzialny świat Idei i abstrakcyjnych obiektów uchwyconych przez spekulacje, które ugruntowują to co jest widoczne.[4]

Ale czym jest forma lub idea platońska? Biorąc na przykład trójkąt byłby to opis Idei Trójkąta. Platon mówi, że takie Formy istnieją w stanie abstrakcyjnym, ale są niezależne od umysłów we własnej sferze. Biorąc pod uwagę tę ideę idealnego trójkąta, możemy również wziąć ołówek oraz papier i go narysować. Nasze próby oczywiście skończą się niepowodzeniem. Platon powiedziałby, że ludzkie próby odtworzenia Formy skończą się bladą kopią doskonałej Idei, tak jak wszystko na tym świecie jest niedoskonałą reprezentacją jej doskonałej Formy. Idea lub Forma trójkąta i rysunek, który zrobiliśmy, to sposób na porównanie tego, co doskonałe i niedoskonałe. To, jak dobry będzie nasz rysunek, będzie zależeć od naszej zdolności rozpoznania formy trójkąta. Chociaż nikt nigdy nie widział idealnego trójkąta, dla Platona to nie jest problem. Jeśli potrafimy wyobrazić sobie Ideę lub Formę doskonałego trójkąta w naszym umyśle, to musi istnieć Idea Trójkąta.

Idee nie ograniczają się do geometrii. Według Platona, każdej wyobrażalnej rzeczy lub własności istnieje odpowiednia Idea, doskonały przykład tej rzeczy lub własności. Lista jest długa np.: Drzewo, Dom, Góra, Mężczyzna, Kobieta, Statek, Chmura, Koń, Pies, Stół i Krzesło. Wszystkie te rzeczy mogą być przykładami rzekomo niezależnie istniejących abstrakcyjnych doskonałych Idei.

Aby wyjaśnić nasz związek ze światem Idei, Platon w „Państwie” posługuje się analogią do ludzi, którzy całe życie spędzają w jaskini (alegoria platońskiej jaskini). Wszystko, co kiedykolwiek widzieli, to cienie na ścianach stworzone przez ognisko. W porównaniu z rzeczywistością świata Idei, rzeczywiste fizyczne obiekty i zdarzenia są tożsame do bycia jedynie cieniami.

Platon wykorzystuje analogię jaskiniową, aby również przedstawić swoje poglądy na temat sprawowania władzy nad państwem. Jego zdaniem rządzić powinni tylko ludzie, którzy potrafią wyjść na światło słoneczne i zobaczyć prawdziwą rzeczywistość. Platon nie był fanem greckiej demokracji. Nie pozostawia wątpliwości, że tylko wyjątkowi ludzie nadają się do rządzenia. Kim są wyjątkowi ludzie, którzy potrafią rozpoznać Idee? Dla Platona odpowiedź jest prosta: idealnym władcą jest król-filozof, ponieważ tylko filozofowie mają zdolność rozróżniania form. Platon dodaje, że tylko wtedy, gdy taka osoba dojdzie do władzy, obywatele państwa będą mieli możliwość wyjścia z jaskini i zobaczenia światła.[5],[6]

Zgadzam się z tym stwierdzeniem myśliciela. Uważam, że nie każdy nadaje się do rządzenia. Taka osoba powinna mieć odpowiednią wiedzę i umiejętności by sprawować dobrze władzę. Ludzie nieprzygotowani nie wiedzą co jest dobre dla państwa. Niestety w dzisiejszych czasach brakuje nam dobrych „królów-filozofów”.

Platon w „Państwie” za pomocą słów Sokratesa twierdzi, że społeczeństwa mają trójdzielną strukturę klasową.[7] Pierwsza to Rządzący (władcy lub królowie-filozofowie) – inteligentni, racjonalni, opanowani, zakochani w mądrości, dobrze przygotowani do podejmowania decyzji dla społeczności. Odpowiadają oni „rozumowej” części duszy i są bardzo nieliczni.

Druga to Wojownicy lub Strażnicy czyli ci, którzy są żądni przygód, silni i odważni. Odpowiadają oni za „duchową” część duszy.

Trzecia to Rzemieślnicy – stolarze, hydraulicy, murarze, kupcy, rolnicy itd. Odpowiadają oni za „pożądliwą” część duszy.[8]

Zgodnie z tym modelem, zasady demokracji ateńskiej (takiej, jaka istniała za jego czasów) są odrzucone, ponieważ tylko nieliczni nadają się do rządzenia. Zamiast retoryki i perswazji Sokrates mówi, że powinien rządzić rozsądek i mądrość:

„Dopóki filozofowie nie będą rządzić jako królowie lub ci, którzy są teraz nazywani królami i przywódcami ludzi, prawdziwie i adekwatnie nie będą filozofować, to znaczy dopóki władza polityczna i filozofia nie zbiegną się całkowicie, podczas gdy wielu naturom, które obecnie dążą wyłącznie do jednej z nich, są przymusowo powstrzymywane od tego, miasta nie zaznają spokoju od zła, podobnie jak sądzę, rasa ludzka.”[9]

W swoim późniejszym dziele „Prawa” Platon modyfikuje swoje poglądy i już nie twierdzi, że rządy powinni sprawować tylko filozofowie, ale po prostu ludzie najrozsądniejsi i najstarsi (od 50 roku życia) i to najwyżej przez 20 lat.[10]

Uważam, iż atuty jakie powinien mieć władca, które zostały wymienione w dziele są bardzo ważne. Rządzący powinien być odpowiednio przygotowany by rządzić dobrze i sprawiedliwie. Jednakże można zaobserwować, że nie wszyscy przywódcy posiadają lub posiadali te ważne aspekty i umiejętności. Muszę się zgodzić z tym, iż jeśli państwem nie będzie rządzić dobry władca, to dany kraj nie będzie mógł się rozwijać i jego mieszkańcy nie zaznają dobrobytu. W obecnych czasach mamy wiele przykładów takich państw.

Platon był zwolennikiem idei równouprawnienia kobiet i mężczyzn. Uważał, że kobiety nie powinny być odsunięte od sprawowania funkcji publicznych, jeżeli posiadały odpowiednie wykształcenie.[11] Jednak w swojej późniejszej pracy „Prawa” ostatecznie opowiedział się za tym, że rządy powinni sprawować jedynie mężczyźni.[12]

Wydaje się, że Platon doceniał umiejętności kobiet, ale kiedy chodziło już o rzeczywiste zarządzanie państwem nie dawał im szans. Oczywiście się z tym nie mogę zgodzić. Na szczęście obecnie w wielu krajach na świecie ważne stanowiska państwowe zajmują również kobiety. [I co, w czym świat stał się od tego lepszy? – admin]

Duża część „Państwa” również zajmuje się tym, w jaki sposób należy ustanowić system edukacyjny, aby wyprodukować tych królów-filozofów. Dużą uwagę zwraca na wychowanie duchowe i fizyczne młodzieży. Od 17 do 20 roku życia Platon przewiduje ćwiczenia gimnastyczne. Następnie wybrani uczęszczają na studia wyższe przez dziesięć lat. W wieku od 30 do 35 lat zajmują się filozofią prawa. Dopiero między 35 a 50 rokiem życia najlepsi pełnią służbę państwową na stanowiskach kierowniczych. Dopiero kiedy w wieku 50 lat przejdą kurs logiki i metafizyki są zdolni do rządzenia.

Zgadzam się z tym, że wykształcenie w przygotowaniu do roli rządzącego jest bardzo ważne. Uważam jednak, że zakres przygotowania proponowany przez Platona jest zbyt obszerny i zajmuje za długi okres czasowy. Czas przygotowania się do pełnienia ważnych funkcji w państwie zależy od predyspozycji danej osoby. Dobrym władcą może być nie tylko osoba powyżej 50 roku życia.

Tam, gdzie jest mowa o państwach i władcach, Sokrates pyta, co jest lepsze — zła demokracja czy państwo rządzone przez tyrana. Twierdzi, że lepiej być rządzonym przez złego tyrana, niż przez złą demokrację (bo za takie czyny odpowiada wiele ludzi, a nie jedna osoba popełniająca wiele złych czynów). Widzę w tym poglądzie pewną logikę, lecz nie jestem pewna czy mogłabym się z nią zgodzić w stu procentach. W „Państwie” jest to podkreślone i opisane jako bunt na pokładzie statku.[13] Sokrates sugeruje, aby załoga statku była zgodna z demokratycznymi rządami wielu, a kapitan, choć zahamowany przez dolegliwości – tyran. Opis tego wydarzenia jest przedstawiony jako metafora opisu demokracji w państwie i jej problemów.

W swoim dziele Platon zawarł również bardzo kontrowersyjne pomysły na temat zakresu spraw, o których również powinien decydować dobry władca. Chodzi tutaj o sprawy prywatne, a nawet intymne obywateli np. dobieranie małżeństw, rozdzielanie rodzin, płodzenie nowych obywateli i wyznaczanie im roli w państwie. Gdyby utopijne państwo Platona rzeczywiście powstało takie idee nie zostałyby zaakceptowane przez społeczeństwo. Ten filozof twierdził, że dobro państwa jest najważniejsze i z tym się zgadzam, ale nie może to się wiązać z ograniczeniem wolności obywateli w tak drastyczny sposób.

Myśl filozoficzna Platona i jego idea idealnego państwa inspirowała wielu ludzi i odcisnęła wielkie piętno na myśli filozoficznej w Europie. Jednocześnie ma on też swoich krytyków. Osobiście zgadzam się z niektórymi jego poglądami i uwagami dotyczącymi tego jak państwo powinno być dowodzone. Dobry władca powinien być wszechstronnie wykształcony, skupiony na dobru państwa i jego obywateli, jego decyzje powinny być racjonalne. Trzeba jednak pamiętać o tym, że wizja filozofa to tylko utopia i do tej pory nie udało się stworzyć państwa opartego na pomyśle Platona.

Urszula Cordova Sanchez

Bibliografia

[1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Platon#%C5%BBycie
[2] https://kc-cieszyn.pl/wyklad-ii-idealizm-platonski-jako-pierwszy-system-filozoficzny-w-dziejach
[3] D. Macintosh, “Plato: A Theory of Forms”, Philosophy Now 2012
[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Plato#Philosophy
[5] D. Macintosh, “Plato: A Theory of Forms”, Philosophy Now 2012
[6] Platon, Państwo
[7] Blössner Norbert, “The City-Soul Analogy”. In Ferrari, G.R.F. , The Cambridge Companion to Plato’s Republic, Cambridge University Press 2007
[8] A. Śliwiński, „Metaforyczne ujęcie dobra państwa w politycznej teorii Platona”, Hybris nr 17, Uniwersytet Łódzki 2012
[9] Platon, Państwo
[10] D. Kowalska, „Państwo idealne Platona”, Studenckie Zeszyty Naukowe 4/7 2001
[11] J. Justyński, Historia doktryn polityczno-prawnych, Toruń 2000
[12] D. Kowalska, „Państwo idealne Platona”, Studenckie Zeszyty Naukowe 4/7 2001
[13] Platon, Państwo

https://konserwatyzm.pl/

Komentarzy 13 do “Sprawowanie władzy nad państwem według Platona”

  1. Sprawowanie władzy nad państwami

    przez

    https://pppolsku.wordpress.com/2016/08/07/slowni/#Rotsz

    ma niewiele wspólnego z platonizmem a cóż dopiero z platoniczną miłością.

    Akurat pewnym aspektom sprawowania władzy nad urzędnikami państwowymi poświęciłem parę uwag.

    https://marucha.wordpress.com/2021/07/23/taka-przyszlosc-szykuja-nam-ekowariaci-8-letnia-elektryczna-tesla-nadaje-sie-na-zlom/#comment-963405

  2. Zbigniew Kozioł said

    Kim jest Urszula Cordova Sanchez ? Mam pewne domysły 🙂 Pozytywne.

  3. assasello said

    @1
    pan się tam pogubił we własnych myślach i niczego nie wyjaśnił.

    dopóki pan nie zrozumie że to urzędnik jest problemem a nie przedsiębiorca, będzie pan plótł androny.

    ja rozumiem że słabo tłumaczę te rzeczy ale np Michalkiewicz robi to znakomicie a i tak trafia głową w mur.

    od 15 lat słucham jego wystąpień gdzie wyjaśnia jak dzieciom gdzie leży źródło korupcji, wszystko jak krew w piach.

    brak zrozumienia tej kwestii u Polaków usprawiedliwia tylko fakt że wolnego rynku posmakowali zaledwie przez niecałe 2 lata. mimo że niemal każdy przedsiębiorczy Polak na tym skorzystał, reszta gamoni poczuła się bezbronna i natychmiast chciała powrotu państwa- matki.

    dla Polski nie ma nadziei. pan się do tego przyczynia swoją ignorancją.

  4. Zbigniew Kozioł said

    Niestety w dzisiejszych czasach brakuje nam dobrych „królów-filozofów”.

    A skąd oni mają się wziąść?

    Mnie te filozoficzne rozmowy czasem śmieszą gorzko.

    Wyrosłem z fizyki. Masz problem do rozwiązania? Moje pierwsze pytanie brzmi: jakie są warunki brzegowe?

    A u nas jakie są warunki brzegowe? Na czym mam oprzeć swoje myślenie, jak na ostoi, na kamieniu piotrowym?

    Nie ma ostoi. Przynajmniej tak nam kształtują umysł. Nie ma.

    Pani Urszula Cordova Sanchez na pewno jest osobą młodą.
    Trzeba iść głębiej w poszukiwaniu, w zrozumieniu.

  5. Jeśli alternatywą dla said

    NWO ma być powrót do tzw. „wolnego rynku”, który jak nas uczy historia miał miejsce w XIX wieku to ja dziękuję.

  6. Bełkot. Totalny bełkot.

  7. UZA said

    „ja rozumiem że słabo tłumaczę te rzeczy ale np Michalkiewicz robi to znakomicie a i tak trafia głową w mur.”

    Muszę wyznać, że ja też, czytając te wywody o platońskiej koncepcji idealnego władcy, pomyślałam sobie o red. Michalkiewiczu. Pomyślałam mianowicie, że zarówno Platon jak i pan Redaktor mają rację – ale tylko w teorii. Rzeczywiście, byłoby cudownie, gdyby państwem rządził król filozof – „opanowany, zakochany w mądrości, dobrze przygotowany do podejmowania decyzji dla społeczności ” i żeby gospodarka opierała się na wolnym rynku, na którym panuje uczciwa konkurencja, a wygrywa przedsiębiorca najtaniej produkujący najlepsze wyroby. Problem w tym, że rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej – do władzy garną się łajdacy, którzy przebijają konkurentów bezwzględnością (bynajmniej nie zaletami ducha i intelektu), z kolei na rynku panoszą się koncerny, które przy pomocy przekupionych albo zastraszonych polityków- łajdaków wciskają ludziom za ciężkie pieniądze swoje produkty – w najlepszym razie bezwartościowe, a w najgorszym razie – niebezpieczne. Cała sztuka polega na wskazaniu jak zrobić, żeby piękna teoria stała się praktyką, bo jak być powinno, to wszyscy mniej więcej wiemy i nikt nas do tego przekonywać nie musi.

    „Twierdzi, że lepiej być rządzonym przez złego tyrana, niż przez złą demokrację (bo za takie czyny odpowiada wiele ludzi, a nie jedna osoba popełniająca wiele złych czynów). ”

    O tym, czy tyrania jest lepsza od demokracji to już nie raz ludzkość mogła się przekonać i jakoś wszędzie tyranie jednak upadały. Demokracja, przy wszystkich swoich, powszechnie znanych, wadach ma tę jedną zaletę, że nakłada jakieś wędzidło na polityków. Większość z nich rozumie, że swoje wyniesienie ( i dostatnie życie) zawdzięcza wyborcom i jeśli tych wyborców za bardzo wkurzy, to wypadnie z gry. Dla możnych tego świata liczą się bowiem tylko te marionetki, które podobają się publice. Oczywiście, wiem, że wyborcy często wybierają źle, ale i ślepy los nie jest pod tym względem lepszy. Ilu to było w historii okrutnych, głupich lub słabych monarchów, którymi moce zła sterowały lepiej niż dzisiejsze media wyborcami … A co do odpowiedzialności, to żaden tyran się jej nie boi. Wie, że upadnie wtedy, gdy konkurenci okażą się silniejsi, ale to nie ma nic wspólnego ze sprawiedliwością. To tylko prawo dżungli. Chodzi o to, żeby zawczasu wyłapać i wymordować potencjalnych pretendentów, dopóki są jeszcze słabi.

  8. Tylko, że cała ta said

    banda masońsko – żydowsko – wywrotowa przez stulecia dwoiła się i troiła przeciwko dwóm instytucjom: Kościołowi i monarchii. Ścięcie głów królom Angli i Francji, wiosna ludów, rozstrzelanie cesarzy w Meksyku, rytualne zabójstwo Romanowów w Rosji – o czymś to świadczy. Dziś pozostały tylko „monarchie” protestanckie, których przedstawiciele nie mają realnego wpływu na rządy oraz jacyś królowie na obrzeżach świata vide Saudowie żydowskiego pochodzenia będący w sojuszu z USA i dlatego jeszcze istnieją. Ewentualnie „katoliccy” monarchowie w Belgii (bo tam Beuskela więc narazie cicho) i w Hiszpanii, w której to zasługa Franco, a która dziś i tak jest lewacka.

    Warto też wspomnieć, że Platon w „Państwie” wskazał w jaki sposób elastycznie przejść z demokracji do totalitaryzmu. I tymi wskazówkami dzisiaj kierują się ci wiadomo kto.

  9. Wanderer said

    Panie bezimienny, widze zes Pan idiota nie jest i rozumiesz mechanizmy rzadzace swiatem.
    Jak to sie stalo, zesmy staneli naprzeciw siebie?
    Przyznam, ze mam wazniejsze sprawy na glowie, krotka pamiec i pierdolami sie nie zajmuje. Czy cos mi umknelo?

  10. Nic do ciebie nie said

    pisałem tutaj lewaku więc spi-laj.

    Jak to się stało? Masz kuku na muniu i czepiasz się każdego z nudów.

    Drugi listwa, którym nie warto sobie zawracać czterech liter. Leje na ciebie.

  11. I*** said

    (10) Do was to, ani chybi, adresowane, obywatelu Bezimienny! :)))

    „W dupie ci się poprzewracało, kolego, w dupie ci się poprzewracało”. :))))

  12. sam jesteś obywatel said

    i spier-laj! Spie-lać wszyscy! Każdy jeden bez wyjątku. I taki co to mu choćby w 1% blisko do złego. Nienawidzę maści wszelkiej narodniaków antyłukaszenkowych co wszędzie widzą komunę, nienawidzę wszelkiej maści tych co by i nawet krzyżem leżeli na Mszy trydenckiej a lecą się zaszczepić potem i od foliarzy lecą wyzywać w necie razem z lewakami w jednym szeregu, jakieś Mysiory co wszędzie widzą komunę której nie ma i inne listwy kapitalistyczne, tradycjonaliści od ozjasza kapitalistyczne i ukrainofile z krzyżami ku-rwa, zaszczepione posły urbaniaki i inne brauny od sprzedaży miedzi żydom, nienawidzę i kuzyna co pohasał do PiS i drugiego klechy co ma dzieci i księdza bańki też nie bo gada, że nie ma NWO i tajnego rządu światowego.
    Ani tu z was wielu tutaj co „mieliście kowida”  – jakiego k-rwa!? Nie ma kowida! Nie było go i ch-j!! 1,5 roku temu można się było nabrać, nie dziś. Tak jak nie istnieje allah jakiś. I tak samo jak tu piszecie, że człowiek jest z małpy, że jakiś kur-wa jankes łaził po księżycu – może po słońcu łaził? I jakieś gnostyki sepercoś tam i gd upy co powinny po mordzie na starcie dostać, pouczacze ku.wa wszelkiej maści różnymi ksywami – dla mnie tacy wszyscy są z lewactwem i PiSiorstwem po jednej stronie. Nie znam takich. Nie piszę do nich już i się nie odzywam! Ani w rodzinie, ani wśród znajomych ani tu czy gdziekolwiek się znajdę w internecie. I czytać nikomu nie zmuszam. Precz wszyscy maści wszelkiej! Nie pisać do mnie w ogóle!  Pokurw-ny kraj i świat i pokur-ny cały internet i wszystkie fora. Internetowi forumowi i jułtubowi mądrale. Guano z was jest nie pożytek, pójdziecie jak barany na rzeź bo nie wiecie kto i co wam szykuje. Won!

  13. I*** said

    (12) Czym wy się tam jaracie, obywatelu Bezimienny? :))))

    Miotacie się w Gajówce, z pianą w pysku, niczym wściekły byk na arenie… – marny będzie wasz koniec! :)))

    A teraz, skoro już sobie ulżyliście (uuuch!) – to sami w podskokach :)))

Sorry, the comment form is closed at this time.